Begin typing your search above and press return to search. Press Esc to cancel.

Letters en klanken


DSC_2150Spellen met de letternamen van het ABC

Spellen met alfabetletters is voor een kind vaak vreemd, het heeft op school namelijk geleerd te spellen met klanken. Toch is het in de grote mensen wereld heel normaal om te spellen met de letters van het alfabet. Denk maar eens aan een telefoongesprek waarin je je naam moet doorgeven, of het spelletje boggle op tv. Spellen met alfabetletters geeft duidelijkheid.

Om fouten bij het lezen en schrijven te voorkomen moet de leerling een visueel woordbeeld ontwikkelen: hoe ziet dat woord eruit? In plaats van: hoe klinkt dat woord?
Dat bereiken we door de leerling te leren spellen met alfabetletters.

Wat is het verschil tussen een letter en een klank?

Ons alfabet bestaat uit 26 letters. Zij hebben namen: a, bee, cee, dee, e, ef, gee, ha etc. Onze gesproken taal heeft echter veel meer klanken dan de 26 letters van het alfabet!
Letters klinken niet altijd hetzelfde. Letters krijgen aan het begin, midden of eind van een woord een andere klank. De uitspraak (= klank) van letters wordt beïnvloed door de letters in hun directe omgeving. Sommige letters vormen samen één klank.

Enkele klinkers: a, e, i, o, u

Op andere basisscholen leren de kinderen deze klinkers uitspreken als in de woorden ‘pad, pet, pit, pot, put’, als een korte klank. We duiden die korte klanken aan als ah, eh, ih, oh, uh.
De kinderen krijgen de enkele klinker slechts als één klank aangeleerd, alleen als korte klank. Zij leren niet dat b.v. de a zowel kort als lang kan klinken: a in ga en gat, o in zo en zon, i in ski en kil, u in nu en nul en als laatste de e in te, ten, tenen.

Dubbele klinkers: aa, ee, ie, oo, uu

Als de leerlingen de dubbele ‘aa, ee, ie, oo, uu’ leren, zoals in baat, beet, biet, boot en buut, leren ze deze samengestelde klinkers als één letter, terwijl het er eigenlijk twee zijn. De leerlingen leren bijvoorbeeld het vierletterwoord BOOM in drie klanken ontbinden. Omdat 4 nooit 3 kan zijn, komt er meteen denken (over spelling) in het hoofd.

Medeklinkers

Wij hebben in het alfabet 20 medeklinkers. Als je de s/z, de f/v, de p/b, t/d als klanken uitspreekt, lijken ze verschillend te klinken. Als je woorden dicteert, blijkt uit het geschrevene dat er soms geen verschil tussen die letters te horen is.
Sommige medeklinkers kunnen afhankelijk van de plaats in het woord anders klinken. Een paar voorbeelden: d klinkt als t in pad en als d in paden, b klinkt als p in krab en als b in krabben, c klinkt als k in cacao, als s in cent, ch klinkt als g in lach, als g in lachen, als sj in chocolade.

Extra klank

Het meest verwarrend is echter de uh-klank, die je zomaar cadeau krijgt bij het verklanken van sommige medeklinkers. B.v. bij de letters b, d, g, k, l, t. Probeer maar eens: buh, duh, guh, kuh, luh, tuh.

Gevolg

Deze op scholen aangeboden letters (= eigenlijk klanken) gebruikt de leerling als hulpmiddel/houvast om te leren lezen en schrijven. Als hij denkt dat een klank en een letter hetzelfde is, gaat hij daardoor woorden verkeerd decoderen. Dit heeft een negatieve invloed op zijn lezen en schrijven.

Bron: Lafayetteschool